Alles te weten maakt niet gelukkig…

Geslaagd!

Op 4 juni vier ik de verjaardag van de dag dat ik hoorde dat ik geslaagd was voor mijn VWO-diploma.
Hoewel niet alleen mijn leraar Grieks maar ook mijn leraar Duits en misschien ook nog andere leraren mij verzekerd hadden dat als ik niet zou slagen, er bijna niemand zou slagen, was het voor mij een wonder en een opluchting. Mijn gevoel van eigenwaarde had in die tijd zo’n beetje het niveau van een minderwaardigheidscomplex bereikt: ik was vreselijk onzeker, twijfelde aan alles en vooral aan mezelf.

Wie mij geen hart onder de riem stak (of een riem onder het hart, zodat de moed je niet in de schoenen zakt) was mijn klassenleraar. We hadden in 6 VWO een nieuwe, omdat onze klassenleraar een andere baan had gekregen. De nieuwe had, zo begreep ik, lesgegeven op een MAVO en hij had hoge verwachtingen van ‘zijn’ VWO-leerlingen. Zo verwachtte hij ‘intelligente vragen’ van ons. En toen… stelde niemand hem vragen.

Voor mij voelde dat ongemakkelijk.
Het was niet zo dat ik, anders dan mijn klasgenoten, een sterke behoefte voelde om vragen te stellen. En het was ook niet zo dat ik indruk op de man wilde maken. Of bij hem in een goed blaadje wilde komen. Ik deed het ook niet om een hoog cijfer te krijgen. Het had ook niets te maken met wat ze tegenwoordig ‘please-gedrag’ noemen. Maar ik was wel degelijk nieuwsgierig en geïnteresseerd. En ik geloof dat ik hem, ook namens mijn klasgenoten, vooral niet wilde ‘teleurstellen’.

En dus stelde ik vragen. Vaak vragen waarop hij thuis het antwoord moest opzoeken. En oei… waarop hij regelmatig geen antwoord kon vinden. En dat was natuurlijk precies niet mijn bedoeling.

Faalangst

Toen kwam de dag van de officiële diploma-uitreiking. Die datum is, anders dan 4 juni, niet in mijn geheugen gegrift.

Op zo’n feestelijke dag is het natuurlijk de bedoeling dat je klassenleraar je niet alleen maar een hand geeft om je te feliciteren. En ja, voor iedereen had hij inderdaad een vriendelijk woordje.
Maar bij mij zei hij alleen: “Je wilde altijd het naadje van de kous weten, maar alles te weten maakt niet gelukkig”. Een ‘wijsheid’ die insloeg als pijnlijke kritiek en die nog eens extra heeft bijgedragen aan het gevoel dat ik het toch nooit goed kon doen. En alles wat ik op 4 juni had herwonnen aan zelfvertrouwen sloeg op dat moment ter plekke om in ernstige faalangst.

Hoe ik ooit mijn universitaire studie succesvol heb kunnen afronden, weet ik niet.

Of misschien weet ik het inmiddels juist wel.

Niet ondanks mijn nieuwsgierigheid, maar dankzij die nieuwsgierigheid. Dankzij die neiging om door te vragen, door niet tevreden te zijn met een half antwoord en door ècht te willen begrijpen hoe dingen werkelijk in elkaar zitten. Nieuwsgierigheid en interesse bleken later precies wat nodig is om veel te leren en mezelf te blijven ontwikkelen.

Pas veel later drong het tot me door dat mijn klassenleraar en ik waarschijnlijk over twee verschillende dingen spraken. Hij dacht misschien dat ik naar alle antwoorden zocht. Maar ik zocht niet naar antwoorden; ik wilde begrijpen. En dat is iets heel anders.